Dit is een stuk over online pesten. Over intimidatie. Over fragiliteit. Over ruimte. En over de vreemde dingen die me gebeurden nadat ik me uitsprak over content geplaatst door een ‘anoniem’ Twitter-account.

Denk je nu: is ze daar weer, met haar ‘heksenjacht’ en ‘gifbeker’, of heb je helemaal geen idee waar dit over gaat? Ik wil je vragen toch even mee te lezen. Want dit is belangrijk. Uiteindelijk voor velen van ons, zo niet ons allemaal.

Twee weken geleden plaatste ik een aantal tweets waarin ik hardop vroeg of bepaalde uitspraken van een ‘anoniem’ Twitteraccount inderdaad waren gedaan door Stef van der Ziel. En toen dat account vervolgens, in plaats van zoals gevraagd te stoppen, juist doorging met naar gedrag richting mij, vroeg ik Stef van der Ziel, via hetzelfde kanaal, of dat kon stoppen.

Dit account is opgericht in 2013 en acteerde met name in het begin als een soort luis in de pels van het compacte Groninger netwerk. Maar naarmate de jaren verstreken, werd de toon anders. Niet alleen mensen werden aangepakt, ook groepen mensen. Er verschenen racistisch-getinte uitlatingen, homofobe tweets, seksistische observaties en er zijn over de jaren stelselmatig mensen lastiggevallen. Allemaal onder het mom van “een grapje”. En als je er iets van zei, dan moest je niet zo huilie huilie doen.

Lange tijd was niet duidelijk wie er achter dit account zat. Of zaten. Op zich geeft dat niet. In dit geval wel, want naast het getreiter van mensen en groepen mensen, mengde het account zich ook in de lokale politiek en aanpalende bestuurlijke activiteiten. Nou ja, in dit geval maakt het vooral uit omdat uiteindelijk wel bleek wie er achter het account zat. Onder andere Stef van der Ziel.

Nu kan het heel goed zijn dat je geen idee hebt wie Stef van der Ziel is, maar dat is wel relevant voor dit verhaal. Juist relevant, moet ik eigenlijk zeggen. Stef is een internetondernemer uit Groningen en bekleedt daarnaast een aantal invloedrijke posities zoals lid Raad van Toezicht van RTV Noord (de lokale publieke omroep) en ambassadeur van het Beatrix Kinderziekenhuis, onderdeel van het UMCG. Ook kondigde hij onlangs aan toe te treden tot het bestuur van VNO-NCW Noord. En weet ook: Groningen doet groot, maar is klein. Het netwerk waarbinnen opdrachten worden gegund, deals worden gesloten en over en weer aandelen worden (ver)kocht is klein. Heeft voordelen, maar zeker ook nadelen.

Tja, wat moet je met deze informatie? Dat komt. Hang in there. Het is geen mooi verhaal, maar nogmaals: wel een belangrijk verhaal.

Terug naar mijn Tweets waarin ik vroeg of de betreffende content waarin onder andere het n-woord voorkwam, inderdaad waren geplaatst door Stef van der Ziel en vervolgens vroeg of het anonieme account kon stoppen met mij lastigvallen. Zomaar ging mijn telefoon twee dagen later: een onbekend nummer. Maar dat gebeurt wel vaker. En daar had ik Stef aan de lijn. We weten allebei, Stef, hoe dat gesprek begon en hoe het eindigde. Ik moest mijn Tweets die jou met het account associeerden verwijderen. Want er stond een mail klaar naar de politie met daarin een aangifte tegen mij wegens laster en smaad.

Dat was het begin van het gesprek. Voor de goede orde: ik ken Stef niet. We hebben elkaar misschien een keer of twee gesproken, jaren geleden. We volgden elkaar op social media (waarover later meer). That’s it. We hebben geen zakelijke banden, geen banden op persoonlijk niveau, geen conflict gehad, geen ruzie gemaakt en ook niet van elkaar gehouden.

Nu ben ik van nature niet snel onder de indruk. Maar nu wel. Je was boos, Stef. Je was dwingend. Heel erg onprettig van toon. De Tweets moesten weg, want jij bent Driekus Vierkant niet, zei je. Je wist ook niet wie wel, je had het account overgedragen. Per wanneer zei je er niet bij. Wel vertelde je me, wat ik al wist, dat jij er wel betrokken bij was geweest. Samen met anderen, zeker niet alleen. Jullie hadden een redactie.

Ik heb je vervolgens uitgelegd dat er maar 1 persoon bewijsbaar te linken was aan dit account en dat als iemand anders nu ‘aan de knoppen zit’ ik graag zou horen wie, zodat ik dan diegene kon aanspreken. Maar dat ik tot die tijd jou zou blijven aanspreken, met name op de oudere content waarvan je toegeeft er bij betrokken te zijn geweest. Dat het me niet om jou als persoon ging, maar om het account. Dat ik er zat van was, van jaren al die nare takes. Niet alleen ik, ook en zeker ook anderen. Wie, vroeg je. Genoeg anderen en ook groepen mensen, gaf ik je terug. Ik heb je aangegeven dat mijn enige doel is, dat het een keer stopt. We hadden het er bij kunnen laten, maar je wilde graag van mij weten welke tweets aan mij dan precies onder ‘pesten’ vielen. En daar begon een lange verhandeling over hoe dit account geen pesten was, maar plagen. Hoe de blogs zo goed in elkaar zaten. Dat ik de dingen niet uit context moest halen (zoals ik zou hebben gedaan met het n-woord) en dat ik beter onderzoek had moeten doen, want je had meerdere malen verklaard niet Driekus te zijn. Dat ik jou niet mocht associëren met het account. Dat het een fictief personage betrof, dus de verkondigde meningen niet vereenzelvigd konden worden met de auteurs. Dat het vals was om te vragen om dan aan te tonen wie wat had geschreven, want dat was niet te doen. Dat het niet je intentie was om mensen pijn te doen, dat zei je ook. Dat als dat wel was gebeurd, het je speet, maar dat het niet de intentie was. Toen ik je vroeg dat dan gewoon te reageren op mijn tweets, wilde je dat niet. Je belde liever mij op om te vertellen dat je aangifte zou gaan doen. En zo werd deze -door mensen geduid als — twitterfittie, uit de online ruimte getild.

Het gesprek eindigde met dat ik ophing, omdat je maar door bleef praten nadat ik had aangekondigd het gesprek te willen stoppen.

Even later bleek dat dit niet het enige telefoontje was geweest. Je hebt op de zondag daarvoor, om 8:20 in de ochtend, Yvanka hetzelfde medegedeeld. En dit schrijf ik met haar permissie.

Je beet me toe beter onderzoek te doen. Dat heb ik toen maar gedaan. Ik snap namelijk wel dat je mensen jarenlang hebt kunnen overtuigen dat je niets te maken had met de content en de informatie, de pesterijen en het gedram op Driekus Vierkant. Overtuigend ben je zeker. Je hebt je verhaal en je verdediging, je uitleg en je retoriek op orde. Het ging allemaal om de intentie, zei je. Alles is de verantwoordelijkheid van de ontvanger en nooit van de zender, dat bedoel je, toch?

Dus ik keek of ik iets kon vinden over het domein dat jarenlang is gebruikt door het account en tot nadat dit bekend werd nog steeds daar naartoe verwees. Korte versie: dat draaide op dezelfde servers als het bedrijf van Stef en is nog steeds gelinkt aan domeinen die ook bij hem horen. Ook dat heb ik gedeeld. Niet met de intentie vervelend te zijn, maar met als tip dan ook echt alle banden door te snijden. Ik heb verder niets meer van je gehoord, Stef. En ook niet van de aangifte die je aankondigde. Al gaf je aan iemand anders aan dat ik niet voor rede vatbaar was en wel degelijk was mee was genomen in die aangifte.

Je vriendjes roerden zich echter wel. Nog steeds. Maar heel veel mensen roeren zich op geen enkele manier. En ik denk wel dat ik weet hoe dat komt. Niet alleen omdat je tegen anderen beweert dat mijn lezing van ons telefoongesprek anders is dan die van jou, maar juist omdat jij de vrijheid voelde mij op deze manier te benaderen. Het was intimiderend, het was vervelend en het voelde onveilig. Nog steeds eigenlijk. De waarschuwingen die ik heb gekregen wezen al in die richting. Opdat ik maar mijn mond zou houden.

Wacht even, ik ben nog niet klaar. Ik ben vooral nog niet klaar omdat nadat ik op Twitter deelde met welk gesprek ik te maken had gehad, er een hoop gebeurde. Ik werd gebeld en geappt door mensen waar ik nog nooit van had gehoord. Journalisten belden. Juristen meldden zich en boden gratis diensten aan. Mijn DM-s ontploften. En geruchten gingen — Stef suggereerde het zelf ook al- dat ik een andere agenda zou hebben dan alleen mijn eigen. Daarover kan ik duidelijk zijn: die heb ik niet. Ik ben geen poppetje van wie dan ook met welke persoonlijke of zakelijke beef met Stef dan ook. Voor de insiders: TopDutch en de heisa daaromheen heb ik maar matig gevolgd wegens saai en nauwelijks te begrijpen. Ik heb een eigen agenda. Die van mij en mij alleen. Die gaat zo:

Want dit kwam eigenlijk, terugkijkend, helemaal niet zomaar. Dus moet ik even terugkomen op dat ik nooit een conflict met Stef heb gehad, of misschien deels, het is maar net welke definitie je wil hanteren. In juni 2020 had ik namelijk een discussie op Twitter waar onder andere Stef en Joost van Keulen, oud-wethouder Economische Zaken van Groningen, deel van uitmaakten. We waren het oneens over de morele rechtvaardigheid van het BLM protest op de Dam in het licht van de covidmaatregelen. Het was niet heel gezellig, maar nou ook weer niet de meest heftige conversatie die ik ooit meemaakte. Er waren overigens meer mensen bij betrokken. Met name Joost van Keulen was boos omdat er werd gesuggereerd dat de Tweet waarmee het begon racistisch zou kunnen zijn. Goed, kan gebeuren, en door. Dacht ik. Allereerst viel me op dat ik een aantal appjes kreeg van mensen die het dapper vonden hoe ik me had uitgesproken tegen deze twee heren. Dapper, dacht ik. Hoezo dapper? Ik spreek me wel vaker uit.

Op 3 juni verscheen er een blog van de hand van Driekus Vierkant op Geen Stijl genaamd :”Progressie in het noorden”. Niet alleen ging het overduidelijk over de discussie zoals eerder gevoerd, ook in de tweets van het account werd naar mij verwezen. Niet direct, natuurlijk. Want zo werkt het niet met Driekus Vierkant. Verwijzingen als hij echt kwaad wil (zonder de intentie kwaad te doen natuurlijk) zijn vilein en alleen goed leesbaar voor de ontvanger. Het is een ontzettend slimme vorm van gaslighting: een psychologisch spelletje waarbij hij zich altijd kan verschuilen achter: “haha denk je echt dat dit over jou gaat, haha, grootheidswaanzin” of iets in die strekking. Nooit bewijsbaar. Altijd onwaar, in the eye of the beholder, doe niet zo gekwetst, ga eens humor hebben.

De intentie van dit stuk ken ik niet. Ik kan alleen maar vertellen wat het mij vertelde: heb jij een grote mond, dan sta je daarna op Geen Stijl. Nu niet met je naam. Maar de volgende keer misschien wel. Dat doen wij. En je weet lekker niet wie ik ben. Dus wat wil je doen, meisje? Tja, wat kon ik doen? Nait heul veul zeggen we dan hier in het Groningse. Dus ik ontvolgde de twee heren (Driekus had ik lang geleden al uit mijn timeline gezet) en ik ging verder met mijn leven. Het had me echter ook verteld: Driekus Vierkant heeft een connectie met ofwel Stef van der Ziel ofwel Joost van Keulen. Of met allebei.

Niet lang daarna publiceerde Pointer van NCRV-KRO een artikel waarin ze inderdaad het account Driekus Vierkant hadden gelinkt aan Stef van der Ziel en deze dubbelrol van internettrol en zijn nevenfuncties benoemden. Zijn reactie? “Er wordt vermoed dat de auteurs achter het personage gewoon broccoli eten. Zelf eet ik ook soms broccoli, maar er zijn inderdaad dagen bij dat ik het niet eet, echt heel verdacht allemaal”, mailt hij ons. Vervolgens ondertekent hij de e-mail met “Drie Kusjes”. Dezelfde handtekening die Driekus Vierkant gebruikt.”

En er gebeurde: niets. Vrijwel niets. Alle bestuursfuncties bleven intact en de wereld draaide door. Ook de wereld van Driekus Vierkant. Want het account ging gewoon door. En Stef ging gewoon door. Of die twee daarna nog een connectie hadden? Ik vermoed van wel. En ik hoor toch nog van mensen dat dit tot op de dag van vandaag aan de hand is. Er is in ieder geval een technische connectie, via de domeinnaam. Maar op een andere manier is betrokkenheid eigenlijk ook niet te bewijzen, he? Nogmaals: slim gedaan. Want hoe je deze kwestie ook benadert, er is altijd een onschuldige schuilplek van waaruit Stef van der Ziel kan roepen dat hij het niet was. “Er waren meerdere mensen bij betrokken” zei je tijdens ons telefoongesprek. “Dan kunnen zij toch verantwoordelijkheid nemen voor de dingen die zij hebben gepost” vroeg ik je. “Dat is niet aan mij” was je antwoord. Er is overigens één persoon die dat inmiddels wel heeft gedaan. Hij pleit tegen het verwijderen van de content, want zonde. En noemt het account een “prachtig concept van scherpe geesten die misstanden (oa in de politiek) aan wilden kaarten maar bang waren voor klokkenluider taferelen en om die reden een fictief karakter in het leven hebben geroepen”. Ik hoef de ironie hier hopelijk niet uit te leggen. Deze persoon heeft mij overigens via-via laten weten niet achter het telefoontje te staan dat ik ontving. Noted.

Verder blijft het stil vanuit “de Driekussen”. Niemand weet meer wat, wanneer, hoe en door wie. Niemand is te pakken, want “iedereen is een Driekus”. Het ging lang goed.

Maar wat mij betreft gaan we niet meer verder. Nog even los van het feit dat jij de brutaliteit had mij op te bellen en een aangifte boven mijn hoofd te hangen als ik niet ongedaan zou maken wat ik deed: dat vind ik echt van een niveau waar ik niets mee te maken wil hebben. Of zou willen hebben als ik met je te maken had. Er gaat hier meer mis.

Want jij mag vinden wat je vindt. Het is wat problematischer als je alleen durft te vinden wat je vindt vanachter een anoniem en niet traceerbaar account. “Maar we waren klokkenluiders”. Klokkenluiders lopen reëel gevaar en -belangrijker- dienen een algemeen belang. Niet een eigen belang. En ik vermoed dat de anonimiteit zeker een eigen belang diende. Niet alleen ter vermaak, maar ook om mensen te intimideren. Dat heb ik zelf namelijk meegemaakt. En nog steeds.

Maar nog veel problematischer is het feit dat jij dichtbij bent. En anders je vrienden cq redactie wel. Hypothetisch kan het zo werken dat jij aan tafel zit te vergaderen met iemand en even later, of een dag later, of een maand later, die info gebruikt om iemand in een hemd te zetten. Je hebt te maken met vertrouwelijke informatie, maar je lijkt niet te vertrouwen daarmee. Want je waant je ongrijpbaar. Het is een handig vehikel voor veel zaken. En voor veel mensen, dat geloof ik inmiddels ook wel. Je kunt alleen niet alle petten maar naar smaak dragen en op- of afzetten al naar gelang jij goed acht. Er zijn codes. En er is ethiek. Een extra nare nasmaak heb ik in dit licht dat Joost van Keulen zo vaak aan mij is genoemd als ook oprichter, dan wel onderdeel van dit collectief. Ook dat schijnt een publiek geheim te zijn. Klopt dit, Joost?

Ik ben bijna klaar, sorry voor het lange verhaal, het ligt gewoon nogal complex.

Ik weet niet eens wat ik nou precies het meest problematisch vind. Want het is allemaal zo makkelijk op te lossen. Maar “Driekus” weigert afstand te doen van de content die is gedeeld die heeft beschadigd, die racistisch is, transfobisch, homofobisch en seksistisch, nog allemaal los van de politieke slangenkuil die kennelijk openging, ik wil daar eigenlijk helemaal niets mee te maken hebben. Wat ik Stef heb genoemd als suggestie is dat hij gewoon publiekelijk kan zeggen: inderdaad dit was ik een ik sta hier niet meer achter. Of helemaal dapper: gewoon die content verwijderen en het account opheffen. Dan hoor je mij nooit meer. Dan hoort niemand mij hier nog over.

Dit gaat namelijk helemaal niet om Stef en eventuele vriendjes of vriendinnetjes. Dit gaat mij erom dat het pesten stopt. Dit account heeft het feit dat het ontraceerbaar leek misbruikt om mensen lastig te vallen. Niet één keer, maar vaak en veel. En nog steeds gaat het door. Naar mij en naar anderen. Dit gaat worden ontkend. Dit is ontkend. Maar dat maakt het niet minder waar. Accounts als deze, mensen als deze, nemen ruimte in die niet van hen is. En ik ben daar begonnen waar het logisch was: bij jou, Stef. En als je er echt niets meer mee te maken hebt, dan zeg je maar wie wel. Dan spreek ik hen aan. Maar dat ontslaat je nog niet van wat er allemaal eerder gebeurde.

Dat het bepaald niet is gestopt, blijkt wel uit een recente tweet die “grappig” inhaakte op de trending #kutkaag. “Wat is er met de kut van kaag?” Dit gebeurde daags voordat er een onderzoek werd gepubliceerd over hoe vrouwen in de “online publieke ruimte” onevenredig veel haatreacties krijgen (De Groene Amsterdammer: Misogynie als politiek wapen) in vergelijking met mannen. Ach en die tendens was eigenlijk al wel bekend uit eerdere onderzoeken. En dit soort intimidatie, die zorgt ervoor dat vrouwen huiverig zijn zich te mengen in het debat. Ofwel op persoonlijke titel, ofwel vanuit een politieke zetel. Want doe je dat wel, dan ben je aan de beurt. Soms even, soms langere tijd, soms jaren. Ik heb dat zelf meerdere keren meegemaakt en een aantal van die keren was dus dankzij Driekus Vierkant alias … je snapt het. En als dat voor mij als witte vrouw al geldt, hoe moet het dan zijn voor groepen die nog minder vertegenwoordigd zijn en jullie zo regelmatig kleineren?

Het lijkt erop dat het maar moeilijk te verteren is dat stemmen die vroeger zachtjes klonken, bijna onhoorbaar waren en makkelijk konden worden genegeerd, nu aan volume winnen.

@Driekus Vierkant jij, jullie hebben je jarenlang ingespannen om mensen stil te krijgen. Of het jullie intentie was, dat maakt op geen enkele manier iets uit. Elke twijfel die je waar dan ook zaait over of iets wel of niet gezegd moet worden, omdat je anders belachelijk wordt gemaakt, of erger, vind ik schadelijk. Helemaal als je als trol bent vermomd. En het is niet alleen schadelijk, het zorgt er letterlijk voor dat mensen zich onprettig voelen online en dus ook offline. Niet iedereen, misschien. Jullie hebben een fanbase. Maar voor veel mensen geldt dit zeker. Nogmaals: ik ben gewaarschuwd nadat ik me uitsprak. Voor Stef en wat hij zou kunnen doen. En dus ook door Stef.

Aan Stef wil ik nogmaals zeggen: als je op geen enkele manier geassocieerd wil worden met dit account, zelfs op straffe van een aangifte, dan heb jij zelf de oplossing in handen. En dat weet je. Verder gun ik je alle geluk en liefde, dit werd pas persoonlijk toen je me opbelde. Maar dan nog heb ik absoluut het beste met jou en iedereen voor. Het is nooit te laat om ergens op terug te komen. Heb ik ook wel eens moeten doen.

Veel van wat hier staat wist je al. Maar nog niet per se hoe het voor mij persoonlijk voelde, de activiteiten van “Driekus”.

Nou: het voelt hetzelfde als toen ik werd gepest op de basisschool. Alleen: toen kon ik zien wie ik voor me had.

Hieronder een kleine bloemlezing uit dat wat ligt verborgen onder meer dan 140.000 tweets, waaronder de tweets die ik plaatste waarna Stef mij belde. U kunt zelf bepalen of dit allemaal grapjes zijn en in hoeverre het schadelijke content is. Mijn mening heb ik al gegeven.

https://driekusvierkant.wordpress.com/2017/07/28/genderbende/

Bron: @ Driekusvierkant & driekusvierkant.wordpress.com (eerder ook bereikbaar via driek.us)

--

--

Love podcasts or audiobooks? Learn on the go with our new app.

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store